POREMEÆAJ PERIFERNE CIRKULACIJE
POREMEÆAJ PERIFERNOG ARTERIJSKOG KRVOTOKA
• Akutna ishemija
• Hronièna ishemija
• Vaskulitis
• Aneurizme
• Arteriovenska fistula
• Angiospastièna stanja
- Venska tromboza
- Akutna tromboza dubokih vena - FLEBOTROMBOZA
- Akutna tromboza povr¹inskih vena - TROMBOFLEBITIS
- Insuficijencija venskih zalistaka
TROMBOZA
Tromboza je za¾ivotno stvaranje intravaskularnog koaguluma.
Etiopatogeneza tromboze
VIRCHOW’S TRIJAS: o¹teæenje endotela krvnog suda, poremeæaj u brzini cirkulacije, poremeæaj u sastavu krvi (hiperkoaguabilnost)
Mehanizam ateroskleroze Slike!
Koagulacija
Mehanizmi koagulacije Slike!
Aktivacija trombocita Slike!
Medijatori trombocita Slike!
Stimulatorni medijatori: aktivacija Tr i vazokonstrikcija - ADP/ATP, 5-HT, PGH2/TXA2, PAF
Inhibitorni medijatori: inhibicija trombocita i vazodilatacija - NO i PGD2
Sudbina tromba
• fibrinoliza
• fibrozna organizacija
• kalcifikacija
• rekanalizacija
• tromboembolija
Terapija tromboze
Aspirin – spreèava agregaciju trombocita. Antikoagulantni lekovi (varfarin - blokira sintezu faktora koagulacije, heparin – inhibira faktore koagulacije i aktivaciju trombina). Trombolitièki lekovi – liziraju tromb: streptokinaza, urokinaza...
EMBOLIJA
EMBOLIJA PREDSTAVLJA AKUTNO ZAÈEPLJENJE (OPSTRUKCIJU) JEDNOG KRVNOG SUDA (ARTERIJA ILI KAPILARA). EMBOLUS MO®E BITI: ENDOGENI - TROMB. MASNE KAPI, GAS (AZOT KOD NAGLE DEKOMPRESIJE), MIKROPARAZITI, PARENHIMATOZNE ÆELIJE, ÆELIJE MALIGNIH TUMORA. EGZOGENI: VAZDUH, STRANO TELO, MASNE MATERIJE (INJEKCIJOM). NAJÈE©ÆI UZROK EMBOLIJE JE TROMBOZA DUBOKIH VENA DONJIH EKSTREMITETA I KARLICE.
Pluæna embolija
Faktori rizika: tromboza dubokih vena, produ¾ena imobilizacija, postoperativni period, gojaznost, bolesti srca, neoplazma, hiperkoagulabilnost
PREMA SMERU KRETANJA EMBOLUSA EMBOLIJA MO®E BITI: ORTOGRADNA, RETROGRADNA, PARADOKSALNA
ARTERIJSKA PERIFERNA EMBOLIJA (femoralna i ilijaèna arterija)
Najèe¹æi uzrok je embolus koji potièe iz levog srca (reumatska groznica – mitralna stenoza sa fibrilacijom pretkomora, infarkt miokarda, subakutni bakterijski endokarditis). Dovodi do akutnog ili subakutnog sindroma ishemije u zavisnosti od stepena uspostavljanja kolateralne cirkulacije. Posledice nastaju zbog mehanièkog zaèepljenja i vazospazma. Simptomi periferne arterijske embolije su: o¹tar, munjevit bol, odsustvo perifernog pulsa, ko¾a je bleda, kasnije cijanotièna, parastezije (oseèaj mravinjanja, bockanja u ko¾i), paraliza mi¹iæa.
AKUTNA MASIVNA EMBOLIJA PLUÆA - uzrok je tromboembolija iz sistemskog venskog krvotoka vena donjih ekstremiteta i karlice i iz desnog srca. 60% vaskularne pluæne mre¾e blokirano tromboembolusom-akutna tromboembolija pluæa. Potpuno zaèepljenje celokupnog arterijskog pluænog krvotoka – S M R T !!! Embolija manjih krvnih sudova pluæa – infarkt pluæa
Patofiziologija: poveæanje pulmonarne vaskularne rezistencije, izmenjen ventilaciono/perfuzioni odnos, poremeæaj razmene gasova, pluæni infarkt
• Poveæanje pluæne vaskularne rezistencije
- Vaskularna opstrukcija - pritisak u pluænoj arteriji kada > 25-30% arterijskog lumena opstruirano
- Vazokonstrikcija vazoaktivnim aminima - serotonin, tromboksan A2
- Vazokonstrikcija – barorefleksni mehanizam
• AKUTNO PLUÆNO SRCE - dispneja, cijanoza, slabost desnog srca, hipotenzija
• PLUÆNI INFARKT - pleuralni bol, hemoptizije
• NESPECIFIÈNI ZNACI - ka¹alj, groznica